พุดดิ้งออนเซ็นคือชื่อเรียกรวมของขนมพุดดิ้งที่ขายเป็นของขึ้นชื่อในแหล่งออนเซ็น บางแห่งทำโดยใชไอน้ำหรือความร้อนจากออนเซ็นในการนึ่ง แต่ก็มีหลายร้านที่ใช้ไข่และนมจากท้องถิ่นแล้วทำให้เป็นของขึ้นชื่อประจำเมืองออนเซ็น ดังนั้นคำว่า "พุดดิ้งออนเซ็น" จึงไม่ได้จำกัดว่าต้องใช้วิธีทำแบบเดียวกันทั้งหมด วิธีทำจึงต่างกันไปตามแต่ละร้าน และไม่อาจสรุปได้จากชื่อเพียงอย่างเดียวว่าทำด้วยน้ำออนเซ็น

สรุปก่อนเลย พุดดิ้งออนเซ็นคือขนมตะวันตกที่ทำจากไข่ นม และน้ำตาล แล้วนึ่งให้เซ็ตตัว เป็นของหวานที่ผูกกับสถานที่ซึ่งเป็นเมืองออนเซ็นอย่างลงตัว มักเสิร์ฟในขวดหรือถ้วยและกินแบบเย็น จึงเป็นของหวานยอดนิยมสำหรับกินหลังแช่ออนเซ็นหรือระหว่างเดินเล่น แม้จะไม่ได้มีประวัติยาวนานเท่ามันจูออนเซ็น แต่ก็กลายเป็นของขึ้นชื่อใหม่ที่พบได้ในหลายแหล่งออนเซ็น

บทความนี้จะอธิบายว่าอะไรคือความเป็น "ออนเซ็น" ของพุดดิ้งออนเซ็น เหตุใดจึงได้รับความนิยม เนื้อสัมผัสมีแบบใดบ้าง ต่างจากไข่ออนเซ็นและมันจูออนเซ็นอย่างไร และควรเลือกอย่างไรสำหรับกินเล่นหรือเป็นของฝาก ทั้งนี้บทความนี้เป็นการอธิบายวัฒนธรรมอาหารและของฝาก ไม่ได้พูดถึงสรรพคุณด้านสุขภาพหรือความงาม

อะไรคือความเป็น "ออนเซ็น" ของพุดดิ้งออนเซ็น

ความเป็น "ออนเซ็น" ของพุดดิ้งออนเซ็นอธิบายได้ง่ายขึ้นเมื่อแบ่งเป็น 3 ด้าน คือ วิธีทำ สถานที่ และประสบการณ์

ในด้านวิธีทำ มีสินค้าบางชนิดที่ใชไอน้ำหรือความร้อนจากออนเซ็นในการนึ่ง บางพื้นที่ของเมืองออนเซ็นมีการใช้ไอน้ำอุณหภูมิสูงที่ผุดขึ้นจากใต้ดินมาประกอบอาหารมาอย่างยาวนาน และกระทรวงสิ่งแวดล้อมของญี่ปุ่นก็ยกตัวอย่างการใช้ความร้อนจากออนเซ็นในระดับประเทศ รวมถึงการนึ่งแบบจิโกกุมุชิของเบปปุด้วย การนึ่งด้วยความร้อนจากใต้พิภพเช่นนี้ทำให้ความร้อนกระจายเข้าสู่วัตถุดิบอย่างช้า ๆ จึงเข้ากันได้ดีกับขนมนึ่งอย่างพุดดิ้ง อย่างไรก็ตาม พุดดิ้งออนเซ็นทุกชิ้นไม่ได้ทำด้วยความร้อนจากออนเซ็นจริงเสมอไป

ในด้านสถานที่และประสบการณ์ ต่อให้ไม่ได้ใช้ความร้อนจากออนเซ็นโดยตรง หากใช้ไข่และนมท้องถิ่น แล้วขายเป็นของขึ้นชื่อในร้านย่านออนเซ็น ตัวสินค้าก็ยังมีคุณค่าอยู่มาก หากมองว่าเป็นประสบการณ์การกินของหวานเย็น ๆ หลังแช่น้ำร้อนระหว่างท่องเที่ยวออนเซ็น ก็จะเข้าใจได้ง่ายขึ้น หากอยากรู้ให้ชัด ควรดูที่ป้ายหรือถามร้านว่าผูกกับออนเซ็นอย่างไร เช่น ใช้วิธีนึ่งจริงหรือใช้วัตถุดิบท้องถิ่น

ทำไมจึงได้รับความนิยมง่าย

พุดดิ้งออนเซ็นแพร่หลายในเมืองออนเซ็นได้ง่ายด้วยเหตุผลหลายข้อ ข้อแรกคือเป็นขนมตะวันตก จึงเข้าถึงง่ายสำหรับนักท่องเที่ยววัยรุ่น ครอบครัว และนักท่องเที่ยวต่างชาติที่อาจไม่คุ้นกับขนมญี่ปุ่นแบบดั้งเดิม มักมาในขวดหรือถ้วยเล็ก ๆ ทำให้ดูน่ารัก ชัดเจน และถ่ายรูปง่าย

นอกจากนี้ยังเข้ากับบรรยากาศการท่องเที่ยวออนเซ็นได้ดี เพราะหลายคนอยากกินของหวานเย็น ๆ หลังแช่น้ำร้อน ระหว่างแวะบ่อแช่เท้าหรือเดินเล่นในย่านออนเซ็น พุดดิ้งจึงเป็นของกินที่แทรกเข้าไปในกิจกรรมระหว่างทางได้พอดี ความเป็น "ของหวานที่กินได้ตรงนั้นเลย" คือเสน่ห์ที่ช่วยให้พุดดิ้งออนเซ็นได้รับความนิยม

ความหลากหลายของเนื้อสัมผัสและรสชาติ

พุดดิ้งออนเซ็นส่วนมากเน้นความเนียนนุ่มและกลิ่นไข่ แต่ทิศทางของรสชาติและเนื้อสัมผัสแตกต่างกันมากตามร้าน บางร้านทำแบบแน่นและเด้งสไตล์พุดดิ้งแบบดั้งเดิม บางร้านนุ่มมากจนตักแล้วไหลลื่น บางร้านเน้นความขมของคาราเมล ขณะที่บางร้านลดความหวานเพื่อดึงรสวัตถุดิบออกมา

ดังนั้นเวลาจะเลือกพุดดิ้งออนเซ็น ควรดูปัจจัยที่ใช้งานจริงมากกว่าดูแค่ว่าทำด้วยวิธีออนเซ็นหรือไม่ เช่น ความแน่น ความหวาน ความขมของคาราเมล ภาชนะ และเหมาะกับการพกกลับหรือไม่ แม้จะอยู่ในเมืองออนเซ็นเดียวกัน ก็อาจมีหลายร้านที่ขายคนละสไตล์ จึงเหมาะกับการชิมเทียบกัน

ต่างจากไข่ออนเซ็นและมันจูออนเซ็นอย่างไร

อาหารที่มีคำว่า "ออนเซ็น" ในเมืองออนเซ็นมีหลายแบบ นอกจากพุดดิ้งออนเซ็นแล้วยังมีไข่ออนเซ็นและมันจูออนเซ็น แม้ชื่อคล้ายกัน แต่วิธีทำและจังหวะการกินต่างกัน เมื่อสรุปจะได้ดังนี้

พุดดิ้งออนเซ็นกับไข่ออนเซ็นต่างกันมาก แม้ใช้ไข่เหมือนกัน ไข่ออนเซ็นคืออาหารที่อาศัยความต่างของอุณหภูมิการจับตัวของไข่แดงกับไข่ขาว โดยไข่แดงจะเริ่มจับตัวที่ประมาณ 65℃ และไข่ขาวที่ประมาณ 70〜80℃ จึงได้ไข่ขาวนุ่มและไข่แดงหนึบ รายละเอียดของหลักการไข่ออนเซ็นอธิบายไว้ใน วิธีทำและวิทยาศาสตร์ของไข่ออนเซ็น ส่วนพุดดิ้งคือขนมตะวันตกที่ทำให้ของเหลวไข่ทั้งถ้วยเซ็ตตัวอย่างเนียน จึงมุ่งไปที่เนื้อสัมผัสคนละแบบ

ความต่างจากมันจูออนเซ็นอยู่ที่การเก็บรักษาและสถานการณ์การกิน มันจูออนเซ็นเหมาะกับการเก็บที่อุณหภูมิห้องและเก็บได้นานกว่า จึงแข็งแรงในฐานะของฝากที่แจกให้เพื่อนร่วมงานหรือครอบครัว เรื่องที่มาของมันจูออนเซ็นและวิธีเลือกดูได้ใน มันจูออนเซ็นคืออะไร: เหตุผลของผิวสีน้ำตาลและต้นกำเนิด ส่วนพุดดิ้งออนเซ็นมักต้องแช่เย็นและมีเสน่ห์ตรงการกินในที่นั้น ๆ มากกว่า ถ้าต้องการของที่แจกง่ายให้เลือกมันจูออนเซ็น ถ้าอยากกินของหวานเย็น ๆ หลังแช่น้ำร้อนก็เลือกพุดดิ้งออนเซ็น

วิธีเลือกสำหรับกินเล่นและเป็นของฝาก

ก่อนซื้อพุดดิ้งออนเซ็น ควรตัดสินใจก่อนว่าจะกินที่นั่นหรือเอากลับบ้าน จะช่วยลดความผิดพลาดได้มาก ลองดูจุดสำคัญตามสถานการณ์ดังนี้

ถ้าซื้อไว้กินระหว่างเดิน ควรตรวจว่าภาชนะเล็ก พกพาง่าย และกินหน้าร้านได้หรือไม่ ขนมสดประเภทพุดดิ้งมีความชื้นสูง โดยหลักแล้วควรเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิไม่เกิน 10℃ ช่วงหน้าร้อนอากาศร้อนจัด การพกนาน ๆ อาจทำให้สภาพเปลี่ยนได้ง่าย ดังนั้นจึงเหมาะกับการซื้อแล้วกินทันทีมากกว่า

ถ้าจะซื้อเป็นของฝาก ควรดูว่าแช่เย็นหรือไม่ วันหมดอายุคือเมื่อไร ขอเจลเย็นได้ไหม และต้องใช้เวลากลับบ้านนานแค่ไหน หากต้องเดินทางกลับยาวมาก ของฝากที่เก็บอุณหภูมิห้องได้อาจเหมาะกว่าพุดดิ้งที่ต้องแช่เย็น การเลือกตามว่าจะกินที่นั่นเลยหรือเอาไปฝาก จะช่วยตัดสินใจได้ง่ายขึ้น

จะสนุกกับมันในเมืองออนเซ็นอย่างไร

พุดดิ้งออนเซ็นมักเข้ากันได้ดีกว่าหลังแช่ออนเซ็นหรือระหว่างเดินเล่น มากกว่าก่อนลงออนเซ็น หลังแช่เท้า เดินในถนนการค้า หรือช่วงเช็กเอาต์ เป็นจังหวะที่เหมาะจะหยิบของหวานเย็น ๆ มากิน

อีกทั้งบางร้านยังชูไข่และนมท้องถิ่นเป็นจุดเด่น หากดูว่าร้านนั้นผูกกับออนเซ็นอย่างไร เช่น ใช้ความร้อนจากออนเซ็นจริงหรือใช้วัตถุดิบท้องถิ่น ก็จะมองเห็นความแตกต่างของแต่ละร้านได้ชัดขึ้น และสัมผัสเอกลักษณ์ของพื้นที่ได้มากขึ้น หากอยากดูมุมสนุกของการเที่ยวออนเซ็นท่ามกลางธรรมชาติ สามารถอ่าน เพลิดเพลินกับบ่อกลางแจ้งและประสบการณ์ออนเซ็นท่ามกลางธรรมชาติ เพิ่มเติมได้ ส่วนแนวคิดเรื่องอาหารและการดื่มน้ำหลังแช่สามารถดูได้ใน อาหารและการดื่มน้ำหลังออนเซ็นและซาวนา

คำถามที่พบบ่อย

พุดดิ้งออนเซ็นทำด้วยน้ำออนเซ็นจริงไหม

แล้วแต่ร้าน บางร้านทำโดยใชไอน้ำหรือความร้อนจากออนเซ็น บางร้านใช้เพียงไข่และนมท้องถิ่นแล้วขายเป็นของขึ้นชื่อในเมืองออนเซ็น ดังนั้นแม้จะมีคำว่า "ออนเซ็น" อยู่ในชื่อ ก็ไม่ได้แปลว่าทำด้วยน้ำออนเซ็นเสมอไป หากอยากรู้วิธีทำที่แน่ชัด ควรดูที่ป้ายหรือสอบถามร้าน

พุดดิ้งออนเซ็นต่างจากไข่ออนเซ็นอย่างไร

ต่างกันคนละแบบ พุดดิ้งออนเซ็นคือขนมตะวันตกที่นึ่งไข่ นม และน้ำตาลให้เซ็ตตัว โดยเน้นความเนียนนุ่ม ส่วนไข่ออนเซ็นคืออาหารไข่ที่นำทั้งเปลือกไปแช่ในน้ำประมาณ 65〜70℃ และใช้ความต่างของอุณหภูมิการจับตัวของไข่แดงกับไข่ขาว ทำให้ได้ไข่ขาวนุ่มและไข่แดงหนึบ แม้ใช้ไข่เหมือนกัน แต่กรรมวิธีและเนื้อสัมผัสต่างกันมาก

เอากลับบ้านเป็นของฝากได้ไหม

มักเอากลับบ้านได้ แต่พุดดิ้งส่วนมากต้องแช่เย็นและมีอายุสั้น ควรตรวจว่ามีเจลเย็นหรือไม่ วันหมดอายุเท่าไร และใช้เวลากลับบ้านนานแค่ไหน ถ้าต้องเดินทางนานหรือเป็นช่วงหน้าร้อน การกินให้หมดที่ร้านหรือเลือกของฝากที่เก็บอุณหภูมิห้องได้จะปลอดภัยกว่า

ระหว่างมันจูออนเซ็นกับพุดดิ้งออนเซ็น อะไรเหมาะเป็นของฝากมากกว่า

ถ้าต้องการของฝากที่แจกจ่ายง่าย มันจูออนเซ็นมักเหมาะกว่า เพราะเก็บที่อุณหภูมิห้องได้และเก็บได้นานกว่า พุดดิ้งออนเซ็นต้องแช่เย็นและเหมาะกับการกินในที่นั้นมากกว่า จึงแนะนำให้เลือกเป็นของหวานที่ลิ้มรสระหว่างท่องเที่ยว

พุดดิ้งออนเซ็นมีผลต่อสุขภาพหรือความงามไหม

พุดดิ้งออนเซ็นเป็นเพียงอาหารวัฒนธรรมและของฝากที่ผูกกับเมืองออนเซ็น ไม่ใช่อาหารที่ควรคาดหวังสรรพคุณด้านสุขภาพหรือความงาม มองว่าเป็นขนมที่ช่วยเพิ่มความสนุกของประสบการณ์ท่องเที่ยวจะเหมาะกว่า

สรุป

พุดดิ้งออนเซ็นคือขนมพุดดิ้งที่เป็นของขึ้นชื่อของเมืองออนเซ็น บางแห่งใชไอน้ำหรือความร้อนจากออนเซ็นในการนึ่ง บางแห่งใช้ไข่และนมท้องถิ่นแล้วทำให้เป็นของขึ้นชื่อ วิธีทำจึงต่างกันไปตามร้าน และไม่อาจบอกได้จากชื่อเพียงอย่างเดียวว่าทำด้วยน้ำออนเซ็น

เมื่อเทียบกับไข่ออนเซ็นซึ่งเป็นอาหารไข่ที่อาศัยความต่างของอุณหภูมิการจับตัว พุดดิ้งออนเซ็นคือขนมตะวันตกที่ทำให้ของเหลวไข่เซ็ตตัวอย่างเนียน ส่วนมันจูออนเซ็นเหมาะกับอุณหภูมิห้องและเป็นของฝากมากกว่า ขณะที่พุดดิ้งออนเซ็นต้องแช่เย็นและเด่นที่การกินตรงนั้น เวลาเลือกควรดูความแน่น ความหวาน ความขมของคาราเมล ภาชนะ และความเหมาะสมในการพกกลับบ้านมากกว่าดูแค่วิธีทำ หากอยากลองของหวานสักอย่างในเมืองออนเซ็น นี่คือหนึ่งในตัวเลือกที่เข้าใจง่ายและน่าลอง

แหล่งอ้างอิง

• รายชื่อกรณีการใช้ความร้อนจากออนเซ็นของกระทรวงสิ่งแวดล้อม
• มาตรฐานสุขอนามัยสำหรับขนมสดของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ